Jaskra (glaucoma) choroba oczu prowadząca do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia komórek zwojowych siatkówki i włókien nerwu wzrokowego, co prowadzi do stopniowego pogorszenia funkcji widzenia włącznie z całkowitą utratą wzroku. Głównym czynnikiem powodującym uszkodzenie nerwu wzrokowego jest wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Klasyfikacja jaskry:

● jaskra prosta (jaskra z otwartym kątem przesączania)
● jaskra ostra (jaskra z zamkniętym kątem przesączania)
● jaskra z normalnym lub niskim ciśnieniem wewnątrzgałkowym
● jaskra wtórna (m.in. zapalna, neowaskularna, torebkowa, barwnikowa, sterydowa, pourazowa)

Najczęściej występującą jest jaskra pierwotna otwartego kąta (jaskra prosta), która przebiega podstępnie, bez żadnych objawów klinicznych i dlatego bywa rozpoznawana przypadkowo np. podczas badania wzroku i dobierania okularów do czytania. Z tego powodu zdarza się, że u wielu osób rozpoznana zostaje w zaawansowanym stadium rozwoju nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego.

Czynniki ryzyka rozwoju jaskry pierwotnej otwartego kąta przesącza:

● wiek powyżej 40 roku życia
● jaskra w rodzinie (I stopień pokrewieństwa – rodzice, rodzeństwo)
● choroby kardiologiczne (nadciśnienie i niskie ciśnienie tętnicze)
● migrenowe bóle głowy
● zaburzenia krążenia obwodowego
● wady wzroku (zwłaszcza krótkowzroczność)
● przebyty uraz gałki ocznej (jaskra pourazowa)
● ogólne i miejscowe leczenie kortykosteroidami/ jaskra sterydowa)

W przypadku stwierdzenia dwóch lub więcej czynników ryzyka należy bezwzględnie zgłosić się do okulisty.

Dla ustalenia rozpoznania jaskry i określenia stopnia jej rozwoju należy:

● określić wartość ciśnienia wewnątrzgałkowego, które zazwyczaj jest podwyższone (norma 10-20 mm Hg)
● ocenić wygląd tarczy nerwu wzrokowego, która ulega charakterystycznym zmianom zależnym od czasu trwania choroby
● wykonać badanie pola widzenia, w którym wystąpią zmiany charakterystyczne dla jaskry

Ponadto w diagnostyce jaskry wykonuje się:

● badanie gonioskopowi ocena szerokości i budowy kąta przesączania)
● HRT
● OCT (obiektywna ocena zmian w tarczy nerwu wzrokowego)
● GDX (analiza grubości warstwy włókien nerwowych siatkówki)
● przebyty uraz gałki ocznej (jaskra pourazowa)

Szczególną postacią jaskry jest jaskra z zamykającym się kątem przesącza (jaskra ostra). W naszej populacji występuje znacznie rzadziej niż jaskra prosta. Jaskra ostra (ostry atak jaskry) pojawia się w wyniku gwałtownego zamknięcia kąta przesączania. Powoduje to nagłe zahamowanie odpływu cieczy wodnistej. Dochodzi do nagłego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego, które znacznie przekracza wartości prawidłowe (osiąga nawet 50-60 mm Hg i więcej). Chory w okresie prodromalnym widzi charakterystyczne tęczowe koła wokół punktów świetlnych, odczuwa silne bóle oka (oczu) i głowy, nudności, a niekiedy mogą wystąpić wymioty. Badaniem okulistycznym stwierdza się znaczne obniżenie ostrości wzroku, przekrwienie, obrzęk rogówki, spłycenie komory przedniej, rozszerzenie źrenicy, która słabo reaguje na światło.

Ostry atak jaskry jest stanem nagłym, który wymaga pilnego leczenia ponieważ grozi nieodwracalną utratą wzroku.

Leczenie

Wczesne rozpoznanie jaskry i skuteczne jej leczenie może zapobiec nieodwracalnemu uszkodzeniu nerwu wzrokowego i uchronić przed utratą widzenia. Leczenie zazwyczaj rozpoczyna się od miejscowego podawania kropli do worka spojówkowego. Mechanizm działania tych leków polega na obniżeniu produkcji cieczy wodnistej lub zwiększeniu jej odpływu z oka do układu naczyniowego. W chwili obecnej lekami pierwszego rzutu w leczeniu jaskry są analogi prostaglandyn (np. Travatan, Xalatan, Lumigan), których ogromną zaletą jest wysoka skuteczność w obniżaniu ciśnienia przy podawaniu jeden raz dziennie.

Ponadto stosuje się następujące grupy leków:

● betablokery – tymolol, betaksolol, metypranolol, karteolol
● inhibitory anhydrazy węglanowej – brinzoalmid, dorzolamid, acetazolamid
● agoniści receptorów α2-adrenergicznych (α2-mimetyki) – apraklonidyna, brimonidyna
● parasympatykomimetyki – pilokarpina

Skuteczność leczenia oceniamy uzyskując normalizację ciśnienia wewnątrzgałkowego i zahamowanie postępu zmian w tarczy nerwu wzrokowego i polu widzenia. Przy dalszej progresji zmian należy dołączyć drugi lek z innej grupy lub rozważyć inne formy leczenia jak laseroterapię lub wykonanie przeciwjaskrowego zabiegu operacyjnego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *